MZD logo Muzeum Ziemiaństwa w Dobrzycy

 

 

STRONA GŁÓWNA

O MUZEUM


POWRÓT

 

DZIAŁALNOŚĆ MUZEUM


UTWORZENIE MUZEUM

Przez pierwsze lata powojenne we wnętrzach pałacowych magazynowano zboża. Od 1951 r. w pałacu pojawili się lokatorzy prywatni, a w 1952 r. zaczął w nim funkcjonować dom kultury i biblioteka gminna. Dopiero wtedy rozpoczęto pierwsze od wielu lat prace remontowe w pałacu, obejmujące m.in. skotwienie murów, wymurowanie nowych przewodów kominowych i wymianę pokrycia dachowego. Problemy z finansowaniem sprawiły, że ich realizacja przeciągnęła się aż do 1958 r. - WIĘCEJ

POWRÓT

 

HISTORIA ZESPOŁU PAŁACOWO-PARKOWEGO


PIERWSI WŁAŚCICIELE - DOBRZYCCY H. LESZCZYC (XIV w. - 1717)

Początki dobrzyckiej rezydencji datują się na okres średniowiecza. Pierwszą wzmiankę źródłowa o Dobrzycy zawiera dokument z 1327 r., w którym jako świadek występuje Mikołaj Dobrzycki. Siedzibą jego potomków – Dobrzyckich herbu Leszczyc pozostała ona jeszcze przez niemal cztery stulecia, do 1717 r. - WIĘCEJ

GORZEŃSCY H. NAŁĘCZ (1717 - 1816)

Dobra dobrzyckie w 1739 r. sprzedał  synowi Antoniemu Gorzeńskiemu, późniejszemu łowczemu i stolnikowi kaliskiemu, który Podobnie jak ojciec brał czynny udział w ówczesnym sejmikowym życiu politycznym, a pod koniec życia żywo zaangażował się w sprawę konfederacji barskiej, zostając w 1769 r. członkiem Wielkopolskiej Izby Konsyliarskiej – naczelnej władzy konfederackiej w Wielkopolsce. - WIĘCEJ

TURNOWIE H. TRZY KOTWICE (1816-1836)

Po śmierci bezdzietnego Generała Augustyna Gorzeńskiego w 1816 r. dobra odziedziczył jego siostrzeniec, Generał Kazimierz Turno. Ciężkie rany odniesione w wojnach napoleońskich sprawiły, że zmarł on już w roku następnym, pozostawiając żonę, Helenę z Rogalińskich, wraz z małoletnimi dziećmi. Jedyny syn tej pary, Jan Napoleon Turno (1806-1821), zmarł przed osiągnięciem pełnoletności. - WIĘCEJ

WŁAŚCICIELE NIEMIECCY - KOTTWITZOWIE I BANDELOWOWIE (1836-1890)

Za ich czasów dokonano szeregu zmian w pałacu i jego otoczeniu, m.in. wstawiono boczną klatkę schodową w dotychczasowym pomieszczeniu do palenia w piecach, podzielono przepierzeniami większe sale na mniejsze pomieszczenia i zamalowano część polichromii, w tym w Saloniku Groteskowym na parterze, a polichromie głównej klatki schodowej przykryto niemieckim pejzażem romantycznym. - WIĘCEJ

CZARNECCY H. PRUS III (1890 - 1939)

W rękach Czarneckich majątek pozostał aż do 1939 r. Jego właścicielem był najpierw zasłużony dla lokalnej spółdzielczości gospodarczej Józef Czarnecki, a następnie wdowa po nim oraz ich niezamężne córki. W tym okresie majątkiem administrował syn Józefa, Stefan Czarnecki, powstaniec wielkopolski i żołnierz wojny 1920r., a od 1932 r. właściciel Trzebosza i Siekowa. - WIĘCEJ

Okres II Wojny Światowej

Najtrudniejsze okazały się lata zapoczątkowane najazdem hitlerowskim w 1939 r. - WIĘCEJ

Prace remontowe i konserwatorskie w pałacu

Spośród prowadzonych od przełomu lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX w. prac zabezpieczających, remontowych i konserwatorskich na terenie pałacu i założenia parkowego (kalendarium) szczególne znaczenie miały zrealizowane w latach 1997-2004 kompleksowe prace przy polichromiach ściennych. - WIĘCEJ

Prace konserwatorskie i rewaloryzacyjne na terenie założenia parkowego

Obok pałacu pomiędzy 1996 a 2006 r. odrestaurowano również osiemnastowieczne pawilony parkowe – Oficynę, Panteon i Monopter, a na terenie dawnej osady ogrodniczej ulokowano administrację i zaplecze hotelowe.  - WIĘCEJ

POWRÓT

 

ARCHITEKTURA I DEKORACJA


Plan pałacu i elewacje

Pałac jest budynkiem murowanym z cegły, piętrowym, na piwnicach sklepionych kolebkowo. Wzniesiony został na planie dwóch prostokątów zestawionych pod kątem prostym, z portykiem frontowym ustawionym u zbiegu dwutraktowych skrzydeł. Elewacje budynku różnią się ilością osi – zachodnia jest siedmioosiowa, północna sześcioosiowa, południowa i wschodnia trzyosiowe, a fasada pięcioosiowa. - WIĘCEJ

STANISŁAW ZAWADZKI (1743-1806)

Stanisław Zawadzki urodził się w 1743 r. w okolicach Gniezna w rodzinie szlacheckiej. O jego dzieciństwie i latach młodzieńczych nie wiadomo zbyt wiele. Pierwsze doświadczenia zawodowe pobierał prawdopodobnie u Efraima Szregera. W 1768 r. wyruszył do Rzymu, by wstąpić do Akademii św. Łukasza – najlepszej akademii sztuk pięknych w ówczesnej Europie.  - WIĘCEJ

ANTONI SMUGLEWICZ (1746-1810)

Smuglewicz był dekoratorem teatralnym i autorem malowideł ściennych, które powstawały także przy udziale Franciszka np. w Świacku koło Grodna i w wielkopolskich pałacach wznoszonych przez Zawadzkiego ok. 1800 r. Wykonał freski w pałacu w Śmiełowie, wybudowanym w 1797 r. przez Andrzeja hr. Ostroróg-Gorzeńskiego oraz prawdopodobnie w pałacu w Lewkowie. - WIĘCEJ

ROBERT STANKIEWICZ

O malarzu Robercie Stankiewiczu dostępnych jest mało informacji. Należał on do młodszej generacji malarzy działających już w okresie porozbiorowym, o której wiadomo znacznie miej niż o artystach związanych z mecenatem Stanisława Augusta Poniatowskiego. - WIĘCEJ

MICHAŁ CEPTOWSKI VEL CEPTOWICZ (1765-1829)

Pochodzący z Bawarii sztukator, urodził się w 1765 roku jako Michael Johhann Zöpf. Ok. jedenastego roku życia przeniósł się wraz z ojcem w okolice Poznania – do Marynpola, gdzie osiedli na stałe. - WIĘCEJ

POWRÓT

 

WNĘTRZA


Układ i dekoracja

W niemal wszystkich wnętrzach znajduje się niezwykle bogata i wysokiej klasy artystycznej dekoracja malarska. Płaszczyzny ścian większości pomieszczeń pokrywają iluzjonistycznie malowane imitacje podziałów architektonicznych oraz dekoracji sztukatorskiej i płaskorzeźbionej, w Westybulu Dolnym i Jadalni także dekoracji boniowanej. - WIĘCEJ

Westybul dolny i górny

Westybul górny posiada taki sam plan i rozmiary, jak westybul dolny. Portal wejściowy został tu zastąpiony półkoliście zamkniętym potre-fenenetre . Dekoracja malarska jest tu także o wiele bogatsza. Malarsko potraktowane płaszczyzny ścian, poniżej listwy imitują marmur. W malowanych ramach przedstawione zostały panoplia. Z westybulu można przejść bezpośrednio do Sali ze sztukateriami oraz do pokoi mieszkalnych, jak i do korytarza skomunikowanego z pozostałymi salami, który służył do palenia w piecach. Obok panoplii, w iluzjonistycznych płycinach znajdują się także splecione rogi obfitości, postaci orłów w wieńcach laurowych oraz wieńce z liści dębu. - WIĘCEJ

Jadalnia

Pod względem ikonograficznym dekoracja sali czerpie z popularnych w XVIII w. wzorników Gianbattisty Piranesiego. Motywem wręcz bezpośrednim są antytetycznie ustawione sfinksy w brązowych płycinach. Charakter wystroju Jadalni nadaje sali cechy monumentalne. Ów efekt uzyskano poprzez malowaną imitację okładzin kamiennych na ścianach (w kolorze oliwkowym) i w partii cokołowej (szary piaskowiec), poprzez obramienia drzwi imitujące kamienne portale oraz fryz tryglifowo-metopowy w fasecie. - WIĘCEJ

Antykamera

Wystrój Salonu przy Jadalni należy obecnie do najskromniejszych w pałacu. W czasie prowadzonych w 1998 r. prac konserwatorskich odsłonięto relikty oryginalnej zaprawy malarskiej. Stan zachowania oryginału w technice wapiennej al secco był bardzo różny. Niektóre partie dekoracji takie jak supraporty zachowane były w stanie szczątkowym, nie pozwalając tym samym na dokładną rekonstrukcję. - WIĘCEJ

Salon z Pejzażem

Wnętrze sali było wielokrotnie przemalowywane w XIX w., gdy zostało również wtórnie przedzielone ścianką działową, którą usunięto podczas prac konserwacyjnych w latach 50-tych XX w., kiedy to zrekonstruowano również brakujące fragmenty zachowanych polichromii. Całościową rewaloryzację wnętrza przeprowadzono natomiast w latach 1997–1998. - WIĘCEJ

Salon z Amorkami

Nazwa saloniku pochodzi od przywołującego symbolikę miłosną motywu figuralnego z dekoracji nad drzwiami: Amora ciskającego strzałami w supraporcie zachodniej i Amora wylewającego wodę – w domyśle na głowę wchodzącego – w supraporcie wschodniej. - WIĘCEJ

Salonik Groteskowy

Najbogatszy pod względem zachowanej skali dekoracji malarskiej salonik groteskowy spod wtórnych przemalowań został odtworzony w dwóch etapach na przełomie 2001 i 2002 r. W pierwszej kolejności spod klejowych przemalowań rekonstruowano dekorację sufitu, następnie ścian. W trakcie prac zamurowano wtórną wnękę piecową pozostawiając otwór na kominek. Pod odsłoniętymi i rewaloryzowanymi polichromiami zalega starsza warstwa malowideł jak w sypialni obok pochodząca najprawdopodobniej z czasów przebudowy pałacu. - WIĘCEJ

Sypialnia

Za czasów Augustyna Gorzeńskiego pomieszczenie to stanowiło najprawdopodobniej sypialnię. Dzięki usytuowanemu niegdyś w ścianie zachodniej piecowi możliwe było dobre dogrzanie pomieszczenia zimą. Na takie przeznaczenie pozwalała także bliskość garderoby oraz wystrój wnętrza, dający możliwość wstawienia łoża w taki sposób, by nie przesłaniało malowideł. - WIĘCEJ

Garderoba

Pomieszczenie garderoby w czasie użytkowania pałacu przez cały XIX i XX wiek ulegało wielu zmianom i wtórnym podziałom. - WIĘCEJ

Sala Balowa

Dekoracja malarska Sali Balowej, wykonana w latach 1800–1801 przez Antoniego Smuglewicza, podporządkowana została podziałom architektonicznym. - WIĘCEJ

Sala ze sztukateriami

Sala ze sztukaterią to jedno z najbogatszych pod względem wystroju wnętrz w pałacu. Zachowały się sygnatury z datą 1804, co pozwoliło zidentyfikować twórcę dekoracji salonu – był nim działający w Wielkopolsce sztukator Michał Ceptowski. - WIĘCEJ

Biblioteka

Dekoracja malarska Biblioteki wykonana została w latach 1800–1801 przez Antoniego Smuglewicza. Jak większość sal i ta była wielokrotnie przemalowywana w XIX i XX w. W latach 1952–1958 Pracownie Konserwacji Zabytków z Torunia wykonały częściową konserwację i oczyściły polichromie. Pełną renowację wykonano w 2004 r. - WIĘCEJ

Salonik z Ptakami

- WIĘCEJ

Sala Egipska

Pejzaż w sali został zamalowany pomiędzy w II poł. XIX w. Polichromie były kilkakrotnie przemalowywane w ciągu XIX w. Kolejne warstwy przemalowań zakładano jedne na drugich bez naruszania warstw oryginalnych. Prawdopodobnie pod koniec XIX w. sala została podzielona wtórnie na dwa pomieszczenia. - WIĘCEJ

Salonik Kominkowy

W pomieszczeniu zachował się oryginalny klasycystyczny kominek z brązowego marmuru, pochodzący zapewne ze złóż kieleckich. Podczas prac konserwacyjnych stwierdzono również, że wnęka na ścianie zachodniej została wykuta wtórnie. Był w niej piec wspomagający ogrzewanie sali. - WIĘCEJ

POWRÓT

 

MUZEALIA


HISTORIA PORTRETU AUGUSTYNA GORZEŃSKIEGO

Należy przypuszczać, że jest to portret zamówiony z okazji ślubu Augustyna Gorzeńskiego. Skłania do tej hipotezy zapis, jaki znalazłem w aktach majątku Lubostroń. W zbiorach lubostrońskich znajdują się księgi wydatków dóbr Margonin. Margonin był własnością Skórzewskich – Marianny i Franciszka, których córka Aleksandra wydana została za mąż za Augustyna Gorzeńskiego... - WIĘCEJ

Porwanie Sabinek

W dobrzyckiej rezydencji Gorzeńskiego, scena porwania Sabinek zrealizowana jest w formie płaskorzeźby, zdobiącej Salon ze Sztukateriami. Autorstwo tego dzieła przypisuje się Antoniowi Bianchi i Paolowi Casasopra. Płaskorzeźba wykonana jest w technice basreliefu, w której plastyczne figury „wchodzą” w płaszczyznę pozostawiając ramy. Dobrzycka scena Porwania to odlew z brązowej płyty Giovaniego da Bologny z Logii dei Lanzi we Florencji. Oryginalna płaskorzeźba znajduje się na cokole rzeźby Giambologny przedstawiającej ten sam temat. - WIĘCEJ

Stare meble pałacu w Dobrzycy cz. I

W czasie drugiej wojny światowej Niemcy zabrali najpiękniejsze meble do umeblowania domów prywatnych lub placówek takich jak posterunek policji czy dom Związku Kobiet Niemieckich (Bund Deutscher Mädel). - WIĘCEJ

POWRÓT

 

PARK


Oficyna

Wnętrze charakteryzuje się dwutraktowym układem, z wysuniętą w płytkie ryzality środkowe sienią przejściową na osi. Symetryczne elewacje są tynkowane, zwieńczone podokapowym gzymsem kostkowym, z boniowanymi narożami i ryzalitami. - WIĘCEJ

Monopter

Monopter jest budynkiem murowanym z cegły, parterowym, na wysokim podpiwniczeniu.  - WIĘCEJ

Panteon

Budynek charakteryzuje się jednoprzestrzennym wnętrzem. Posiada elewacje tynkowane, rozdzielone gzymsami izwieńczone gzymsem koronującym. - WIĘCEJ

Oranżeria

- WIĘCEJ

Położenie

Założenie parkowe pod względem kompozycyjnym jest odizolowane od sąsiadującej z nim miejscowości. Łączą go z nią jedynie perspektywy widokowe z okien piętra pałacu i niektórych miejsc w parku. - WIĘCEJ

Historia założenia parkowego w Dobrzycy

Początki parku w Dobrzycy sięgają XVII w. Opis z 1667 r. wymienia oprócz zamku i zabudowań gospodarczych sad, za którym stały cztery stodoły, a dalej owczarnia z „sypaniem” Z zachowanych opisów wynika, że przy zamku istniał ogród włoski otoczony parkanem, pusty i zarosły. Z kolei według sporządzonego w 1737 r. inwentarza, za czasów Aleksandra Gorzeńskiego (1671-1754) ogród włoski miał charakter użytkowy, dostarczał owoców i warzyw na dworski stół.  - WIĘCEJ

Opis założenia parkowego w Dobrzycy

Park od momentu powstania cieszył się dużym zainteresowaniem współczesnych i potomnych. Stanisław Wodzicki w książce „O hodowaniu, użytku mnożeniu i poznawaniu drzew, krzewów i ziół celniejszych” wydanej w Krakowie w 1830 r. pisze o parku w Dobrzycy w następujący sposób. „W Dobrzycy w dziedzictwie generałowej Turno, ogród angielski gustowny i w rośliny bogaty, przy wspaniałym pałacu”. Również bywający często w Dobrzycy Adam Turno, brat ówczesnego właściciela pałacu, w swym pamiętniku wielokrotnie pisze z podziwem o parku. - WIĘCEJ

Pomniki przyrody w dobrzyckim parku

W połowie XIX w., za czasów niemieckich właścicieli pałacu – Kottwitzów i Bandelowów, w parki dokonano licznych zmian – dosadzone zostały nowe drzewa, a ścieżkom nadano układ, który przetrwał do dnia dzisiejszego. Do lat dzisiejszych zachowała się też związana z tymi czasami legenda. - WIĘCEJ

FACEBOOK INSTAGRAM YOUTUBE TWITTER
NEWSLETTER